Demdeme-Zemzeme Münakaşası

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

Demdeme-Zemzeme Münakaşası

“Zerre-i nurundan iken muktebes
 Mihr ü mehe etmek işaret abes”

Edebiyatımızda “kafiye göz için mi kulak için mi tartışması” “abes-muktebes” kelimeleri yüzünden çıkmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem’le (zemzeme), Muallim Naci (demdeme) tartışmanın taraflarıdır.

“Abes” kelimesinin sonundaki “s” harfi Arap alfabesinde “peltek s” ile; “muktebes” kelimesinin sonundaki “s” ise “sin” ile yazılmaktadır. Bu tartışma bir anlamda bu şekilde bir kafiyelendirme yapılıp yapılamayacağı tartışmasıdır.

Zemzeme sözlük anlamı: Şırıltı; mecazi anlamda ise nameli ve uyumlu söz anlamına gelmektedir.

Demdeme sözlük anlamı: Hoşa gitmeyen sözler; hiddetli gürültülü ses.

Zemzeme, Recaizade Mahmut Ekrem tarafından yazılmış üç ciltlik şiir serisidir. Recaizade Mahmut Ekrem, Zemzeme eserini yazdıktan sonra eski-yeni çatışmasında yenilikçi tarafı seçmiştir. Zemzeme kitabının önsözü Servet-i Fünun akımının öncüsü olarak da görülür.

Eski şiir anlayışının (Divan Şiiri) takipçisi olarak bilinen Muallim Naci, Zemzeme’ye karşılık olarak Demdeme adlı eserini yazar.
Zemzeme-demdeme çatışması ve etrafında gelişenler edebiyat çevrelerini uzun süre meşgul etmiştir.

Muallim Naci, Aruz veznini Türkçeye kusursuzca uygulamak için çalışmış bir Tanzimat Dönemi şairidir. Eski ile bağları koparmadan yenileşmeyi savunmuş; edebiyat tarihinde “eski şiir”in temsilcisi sayılmıştır. Gerek edebiyat ve şiir hakkındaki eleştiri ve önerileri, gerekse Türk dilinin sorunları ve bunların çözümlerine yönelik düşünceleri ile edebiyat tarihinde yer edinmiş bir kişiliktir.

Muallim Naci’nin aslında karşı çıktığı şey batı edebiyatının benimsenmesi değil; eski edebiyatla tüm bağların koparılmasıdır.
Muallim Naci’nin dönemin bazı ediplerini yâve-gûluk (saçma sapan konuşma) ile itham etmesi, onun yeniliğe kapalı değil; aksine laf ü güzaf kabilinden şiirler yazılmasına karşı olduğunu göstermektedir. Eski, beğenilecek tarafları olduğu için kıymetlidir. Yeni ise sindirilebildiği ve adapte edileceği ölçüde alınmalıdır: İkisi bir sentez halinde sunulabildiği takdirde edebî manada bir değer taşıyacaktır.

Tartışma, çok ağır sözlerin karşılıklı atışmasıyla devam eder ve seviyesiz bir hal alır. Sonuç olarak uzayan bu münakaşayı devlet müdahalede bulunarak son verir.
Ayrıca bu tartışmalar Servet-i Fünun Edebiyatı’nın doğmasında önemli bir rol oynamıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir