Örnekleme

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

Genel olarak bir istatistiksel araflt›rma sürecinin ilk aflamas›nda, ilgili ana kütle ta-n›mlan›r. Sonraki aflamalarda, tan›mlanan ana kütlenin ilgilenilen parametreleri
hakk›nda bilgi üretilmeye çal›fl›l›r. Tan›mlanan ana kütle hakk›nda bilgi üretmede
baflvurulabilecek ilk yöntem, bu ana kütle tan›m› içinde yer alan bütün birimler
üzerinden, de¤iflken ya da de¤iflkenlerle ilgili veri derlemek, tamsay›m yapmakt›r.
Ancak tamsay›m, çeflitli nedenlerle her zaman mümkün olmaz. Bu durumda, iste-nilen bilginin üretilebilmesi, ancak, tan›mlanan ana kütleden, onu temsil edebile-cek s›n›rl› say›da birimin, yani bir örneklemin seçilmesi ve bu örneklem birimleri
üzerinden, gereken verilerin derlenmesiyle mümkün olur.
Uygulamada, örneklemden elde edilen, verilerden hesaplanan örneklem ista-tistikleri yard›m›yla, ana kütle parametreleri hakk›nda bilgi üretilebilir.
Örnekleme, bir araflt›rma sürecinin bütün aflamalar›yla iç içelik gösteren en
önemli aflamas›d›r ve araflt›rmac›lar›n vazgeçemedikleri önemli u¤rafllar›ndan biri-dir. Bu ünitede, öncelikle, örneklemenin temel kavramlar› üzerinde durulacak,
uygulamada yayg›n olarak, neden örneklemeye baflvurulur, sorusu yan›tlanacak-t›r. Sonra da bir örnekleme sürecinde izlenecek aflamalar tan›t›lacakt›r. Daha son-ra olas›l›kl› olmayanla, olas›l›kl› örnekleme yöntemleri ve önemli türleri hakk›nda
bilgi verilerek, ne tür bir örneklem seçilecektir sorusuna yan›t aranacakt›r. Seçilen
örneklemler için, hesaplanan örneklem istatistikleri da¤›l›mlar›n›n özellikleriyle il-gili bilgiler verilecektir. Bu ünite, örneklemede hata kavram›na iliflkin aç›klamalar-la tamamlanm›fl olacakt›r.
TAMSAYIM VE ÖRNEKLEM
Tamsay›m ve örneklem kavramlar›n› aç›klayabileceksiniz.
Ulusal yay›n yapan ve habercilikte de iddial› bir TV kanal›n›n yöneticileri, ‹ç Ana-dolu bölgesinde, kanallar›n›n etkinli¤ini belirleyebilmek amac›yla, bir araflt›rma
yap›lmas›n› kararlaflt›rm›flt›r. Konuyla ilgili öngörülen bütçe ve sonuçlar›n iki ay
içinde al›nmas› kofluluyla bir araflt›rma firmas›yla anlaflmaya var›lm›flt›r.
Araflt›rmay› üstlenen firma, s›n›rl› zaman ve parasal koflullar alt›nda, araflt›rma-y› gerçeklefltirebilmek için, nas›l bir yol izlemelidir?
‹lk akla gelen, bölgedeki tüm TV izleyicileriyle birebir görüflme yapmakt›r. An-cak, ne zaman, ne de öngörülen bütçe, genel olarak elveriflli olmaz.
Ancak bu ve benzeri sorunlar›n üstesinden, konuyla ilgili gelifltirirlen istatistik-sel teknikler yard›m›yla gelinebilir.
Araflt›rmalar›n pek ço¤undaki amaç, bir ana kütlenin parametreleri hakk›nda
bilgi elde etmektir. Genifl anlam›yla ana kütle, bir araflt›rma için verilen tan›m çer-çevesinde yer alan bütün birimlerin oluflturdu¤u kümedir. Ana kütle bazan evren
olarak da isimlendirilir. Ana kütlenin özelliklerini belirleyen say›sal karakteristik-lere “parametre” ad› verilir. Parametre de¤erleriyse örne¤in, bir s›n›ftaki ö¤renci-lerin dönem ortalama baflar› puan›, belirli bir marka ürüne bir co¤rafi bölgede ba-¤›ml› olan tüketici oran› gibi say›lard›r. Ana kütle parametreleri hakk›ndaki bu tür-den bilgiler, tam say›m yap›larak ya da seçilen bir örneklemin incelenmesiyle el-de edilebilir. Tam say›m, sonlu bir ana kütlenin bütün birimlerinin incelenmesi ya
da say›lmas› ifllemidir.
Ünite 7 – Örnekleme 169
AMAÇ 
1
Genifl anlamda ana kütle,
bir araflt›rmada tan›m
çerçevesinde yer alan tüm
birimlerin oluflturdu¤u
kümedir.
Ana kütlenin özelliklerini
belirleyen say›sal
karakteristiklere, parametre
ad› verilir.
‹statistik 170
ÇÖZÜM
ÖRNEK 1
Tamsay›m genellikle küçük hacimli ana kütlelere uygulan›r. Bununla birlikte,
büyük hacimli ana kütlelerde bütün birimlere ulaflabilmek olanakl›ysa ya da
araflt›rmada ana kütlenin bütün birimlerinden veri derlenmesi isteniyorsa, yine
tamsay›m yap›l›r. Baflka bir ifadeyle, karfl›lafl›lan özel problemin çözümü için
mümkün bütün verilerin elde edilmesine gereksinim varsa ve bu mümkünse,
tamsay›m yap›lmal›d›r.
Yeni bir ücret sisteminin uyguland›¤› 50 iflçisi olan bir iflletmede, iflçilerin
bu yeni ücret sisteminden memnuniyetleri araflt›r›lmak istenmektedir.
Tamsay›m yap›labilir mi?
Burada ana kütle hacmi N= 50 iflçiden oluflmaktad›r ve küçük hacimli bir ana küt-ledir. ‹flçilerin her birine ulaflmak ve onlardan memnuniyetleri konusunda veri el-de etmek kolayd›r. Bu nedenle tamsay›m yap›labilir.
Bir bankan›n flube müdürü genel müdürlükte yap›lacak bir toplant› için,
flubesinin, toplant› öncesindeki son ifl günü itibariyle mevduat durumuna
iliflkin bilgiye ihtiyaç duymaktad›r. fiubenin 150.000 mevduat müflterisi
bulunmaktad›r. Ad› geçen flubenin yeterli bilgisayar donan›m›na sahip ol-du¤u ve mevduat hesaplar›na iliflkin bir veri taban›n›n da oldu¤u bilindi-¤ine göre, ihtiyaç duyulan bilgi, tamsay›m yap›larak elde edilebilir mi?
Ana kütle hacmi N = 150.000 müflteridir. Büyük hacimli bir ana kütledir. Ancak
flubenin bilgisayar donan›m›na sahip olmas› ve mevduat hesaplar›yla ilgili veri-lerin veri taban›nda bulunmas› nedeniyle, ana kütle hacmi büyük bile olsa, çok
k›sa zamanda gerekli bilginin elde edilmesi, baflka bir anlat›mla tamsay›m yap›l-mas› mümkündür.
Ana kütlenin ilgilenilen özelliklerini yans›tmas› amac›yla, ana kütleden belirli
yöntemlerle seçilmifl birimlerin oluflturdu¤u toplulu¤a, örneklem ad› verilir. Bir
baflka ifadeyle örneklem, ana kütlenin bir alt kümesidir.
26.000 ö¤rencisi bulunan bir üniversitede, ö¤rencilerin kendilerine sunu-lan hizmetleri yeterli bulup bulmad›klar›n› belirlemek amac›yla, bir arafl-t›rma planlanm›fl ve seçilen 500 ö¤renciden görüflleri al›nm›flt›r. Bu arafl-t›rmada ana kütle hacmi nedir, örneklem nedir, neden tamsay›mdan kaç›-n›lm›flt›r, aç›klay›n›z.
Ana kütle hacmi N = 26.000 ö¤rencidir. Büyük hacimli sonlu bir ana kütledir. 500
ö¤renciden oluflan topluluk örneklemdir. 26.000 ö¤rencinin görüflüne bafl vur-mak, onlara ulaflmak gerçekte çok zaman al›r. Ö¤renciler her gün okula gelmeye-bilirler. Onlara ulaflmak mümkün olsa bile görüfllerini çeflitli nedenlerle bildirme-yebilirler. Bu nedenlerle tamsay›m oldukça zordur.
Bir fabrikada üretilen bisküvi paketlerinin, planlanan a¤›rl›kta üretilip
üretilmedi¤inin araflt›r›lmas› amac›yla, üretilen paketler aras›ndan 250
paket seçilmifltir. Bu araflt›rmada ana kütle ve örneklem nedir, belirtiniz.
Ayr›ca tamsay›m›n yap›l›p yap›lamayaca¤›n› aç›klay›n›z

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir