Türklerin Kullandığı Alfabeler

Dosyayı isterseniz görüntüleyebilir isterseniz indirebilirsiniz.


GoogleDocs üzerinden indirmek için : İndir–Açılan sayfadan indirebilirsiniz–

Önizleme ;

TÜRKLERİN KULLANDIĞI ALFABELER
Üç kıtada tarih boyunca geniş sahalara yayılan Türkler, gittikleri yerlerde birçok kültür merkezleri meydana getirmişler, temas ettikleri çevrelere göre çeşitli yazılar, çeşitli alfabeler kullanmışlardır.
Türklerin Göktürk, Soğd, Uygur, Mani, Brahmi, Arap, Süryani, Ermeni, Rum, Kiril, Lâtin, İslav vs alfabelerini kullanmış olduklarını görüyoruz.
Fakat az veya çok kullanılan bu alfabelerin içinde beş tanesi geniş ölçüde kullanılarak Türklerin ulusal alfabeleri hâline gelmiştir. Bunlar Göktürk, Uygur, Arap, Kiril ve Lâtin alfabeleridir. Bu alfabelerin başlıcaları tarihsel sıraya göre şu şekilde sıralanabilir.
TÜRKLERİN KULLANDIĞI ALFABELER
Göktürk
Uygur
Arap
Latin
Kiril

GÖKTÜRK ALFABESİ
Metinleri Orta Asya’daki Orhun Nehri kıyısında bulunduğu için Göktürk veya Orhun ismi ile anılır. Orhun’da yerleşen Türkler tarafından kullanıldığı için de Türük, Türk Alfabesi denir. Türklere mahsustur ve Esik Kurgan yazısına benzer.

GÖKTÜRK ALFABESİ
Bu alfabe Danimarkalı William Thomsen tarafından çözülmüştür. Göktürk alfabesiyle yazılan 732 yılında yazılan Kültigin abidesi Türk edebiyatının yazılı ilk eseri sayılmaktadır.

GÖKTÜRK ALFABESİ
Orhun alfabesinde 38 harf vardır. Bu 38 harfin 4 tanesi ünlü işaretidir. Geriye kalan 34 işaret ünsüz harfleridir. Birçok ünsüzün bu alfabede birden fazla harfi mevcuttur. Bir kısım ünsüzün, yanındaki ünlünün kalın ve ince olmasına göre iki ayrı işareti vardır. Ayrıca bazı çift ses, çift ünsüz işaretleri de mevcuttur. Böylece bu alfabede kalabalık bir ünsüz işareti ile karşılaşılır. Buna mukabil Türkçenin 8 – 9 ünlüsü karşılığında a ve e için bir harf ( ); ı ve i için bir harf ( ); o ve u için bir harf ( ); ö ve ü için bir harf ( ) olmak üzere 4 harfi vardır

GÖKTÜRK ALFABESİ
Bu alfabenin Göktürkler`den sonra gelen Uygurlar döneminde de bir süre kullanıldığı görülmektedir. 759-760 yıllarında dikilen Şine-Usu yazıtı ile son yıllarda bulunan Taryat Yazıtı bunu göstermektedir.
Bunun dışında Göktürk alfabesi, bazı değişikliklerle Bulgarlar,Hazarlar, Peçenekler ve Sekeller tarafından da kullanılmış ve böylece Orta Asya`dan Avrupa içlerine kadar yayılmıştır.

UYGUR ALFABESİ
Türkler’in Göktürk alfabesinden kullanmış oldukları ve Türk yazı sistemleri içinde önemli bir yer tutan alfabedir.
8. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Doğu Türkistan’dan İstanbul’a kadar geniş bir alanda kullanılmıştır.

UYGUR ALFABESİ
Bu alfabe Türkler İslâmiyet’i kabul ettikten sonra da kullanılmıştır. Kutadgu Bilig’in üç nüshasından biri Uygur harfleriyle yazılmıştır.

ARAP ALFABESİ
Tarih boyunca Türk dilinde kullanılan yazılar arasında en uzun sürelisi, aynı zamanda en yaygın olanı
İlk defa yazanlar Karahanlılar olmuştur. Mevcut bilgilere göre bu alfabeyle  yazılan ilk metin Divanü Lûgati’t-Türk adlı eserdeki yazılardır. 
Türklerin topluca İslamiyet’i kabulünden, yani 10. asırdan sonra geniş bir sahada bütün Türk-İslam devletleri tarafından kullanıldı.
Hâlâ bu alfabeyi kullanan Türk halkları vardır.

ARAP ALFABESİ
Arapça alfabesi toplam 28 harften oluşur. Osmanlıcada Arap harflerinin yanı sıra Farsçadaki p ve ç harflerini de kullanmışlardır.

ARAP ALFABESİ
Osmanlıca için kullanılan Arap Alfabesi sağdan sola doğru yazılır. Arap harflerinde temel ve küçük harf ayrımı yoktur. Noktalama işaretlerinde kesin kurallar bulunmamaktadır. Arap harfleri sözcüklerin başında, ortasında ve sonunda farklı biçimde yazılır. Bazı harfler (dal, zel, re, je, vav bir sonraki harfle birleşmez.

LATİN ABECESİ
1928’de Atatürk’ün yaptığı harf inkılâbıyla Türkiye Türkçesi’nin yazımında kullanılan en son alfabe Latin alfabesidir. Bu alfabe bugün Türkiye’den başka Kıbrıs ve Yugoslavya’daki Türklerce de kullanılmaktadır. 
29 harften oluşan bu alfabenin 21’i sessiz, 8’i sesli harftir. Sağdan sola doğru yazılır. Harfler birbiriyle bitiştirilerek de bitiştirilmeyerek de yazılabilir.
Asıl Latin alfabesindeki “q/Q”, “x/X” ve “w/W” harfleri yoktur. Buna karşılık ı, ö, ü, ğ, ç ve ş harfleri vardır.

KİRİL ALFABESİ
Osmanlıca ve Türkiye dışındaki Türk dil ve lehçelerinin yazımında Arap alfabesinden sonra en geniş ölçüde kullanılan alfabedir

KİRİL ALFABESİ
Orta Asya ve Kafkaslardaki Türk boyları, yazılı edebiyatlarının başlangıcından yaklaşık 1928’e kadar (birkaç yıllık farkla) Arap alfabesini kullanmışlardı. 1928’de Rusya’nın telkinleriyle Lâtin alfabesine geçmişler, bu alfabeyi de 1940 yılına kadar kullanmışlardı.
ÖZETLE
Latin – Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Başkurdistan
Arap – Doğu Türkistan
Kiril – Kazakistan, Kırgızistan, Saha(yakut), Çuvaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir